Notice: Undefined variable: siteurl in /home/triennd/public_html/modules/news/Print.php on line 98
Thứ ba, 10.01.2012 GMT+7

Vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông và cuộc hội ngộ 30 năm sau

Bác nói: "Bác giới thiệu các cô, các chú, chú đây là luật sư Loseby, người đã cứu sống Bác ở Hồng Kông. Nếu không có luật sư thì Bác không biết sống chết ra sao!"


Ngày 2.2.1960, Bác Hồ mời một luật sư người Anh đến thăm Nhà máy cơ khí Hà Nội. Đưa khách lên bục có micro trước một cuộc míttinh, Bác nói: "Bác giới thiệu các cô, các chú, chú đây là luật sư Loseby, người đã cứu sống Bác ở Hồng Kông. Nếu không có luật sư thì Bác không biết sống chết ra sao!". Một loạt vỗ tay vang lên.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp gia đình
luật sư Loseby tại Phủ Chủ tịch, năm 1960.
Sau khi thăm  Việt Nam hơn một tuần lễ (26.1.1960 - 3.2.1960), trở về Hồng Kông, ngày 19.2.1960 luật sư Loseby gửi Bác một bức thư cám ơn. Trong thư ông viết: "Ngài nói rằng tôi đã cứu sống Ngài, điều đó có thể đúng, nếu vậy thì đó chính là việc làm tốt nhất mà tôi đã từng làm và đó mãi mãi là một việc làm sáng suốt".

Một hôm, trước Tết âm lịch 1960 vài ngày, Bác giao cho Ban Đối ngoại Trung ương Đảng mời một số anh chị em đến họp. Cuộc họp có các đồng chí lãnh đạo Ban Đối ngoại, tôi và cô Nguyễn Thị Cúc là cán bộ Nhà xuất bản Ngoại văn, cùng một số đồng chí nữa. Bác đến, với bộ kaki thường mặc, vẻ mặt tươi cười vui vẻ. Bác nói: "Tết năm nay các cô chú về báo cáo với gia đình là không ăn Tết ở nhà  mà phải đi giúp Bác đón tiếp một đoàn khách". Trong chuyến đi này, cô Cúc phiên dịch cho bà Loseby và cô con gái, còn tôi tháp tùng và phiên dịch cho ông Loseby.

Bác ra tận phòng khách sân bay Gia Lâm để đón khách. Giây phút gặp gỡ đầu tiên thật là cảm động. Bác ôm chặt ông Loseby một lúc lâu, hôn bà Loseby và cô con gái như những người thân trong gia đình. Tất cả mọi người có mặt đều vô cùng xúc động. Sau đó Bác đưa khách về ở  nhà khách Chính phủ tại 58 phố Nguyễn Du, và hầu như ngày nào Bác cũng đến thăm, thường không báo trước.

Bác trực tiếp dẫn khách đi thăm Trường Nhi đồng miền Nam, Nhà máy cơ khí Hà Nội, dự biểu diễn văn nghệ cùng các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp. Bác giao cho chúng tôi mời khách đi thăm thành phố Hà Nội, Bảo tàng Cách mạng, vịnh Hạ Long, mỏ than Cẩm Phả...

Do có dịp được đi cùng ông Loseby nên tôi có nhiều thì giờ nghe được nhiều chuyện bổ ích. Ông Loseby kể rằng: Một hôm có một người  Việt Nam đến gặp ông và báo cho ông biết nhà cầm quyền Hồng Kông mới bắt được một người  Việt Nam và yêu cầu ông  giúp bào chữa. Được tin này, ông đã đến nhà lao gặp Tống Văn Sơ (tên Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc đó). Tống Văn Sơ kể cho ông nghe rằng, đã bị Pháp ở Đông Dương kết án tử hình và có nhận mặt được một số sĩ quan Pháp có mặt ở Hồng Kông. Lúc đó ông mới biết người Pháp ở Đông Dương đã nhờ nhà cầm quyền Hồng Kông  bắt Tống Văn Sơ. Sau đó, ông đã về gặp Hội đồng luật sư và tìm biện pháp giúp đỡ Tống Văn Sơ.

... Vụ án Tống Văn Sơ là một vụ án nổi tiếng lúc bấy giờ. Bác luôn phải đối mặt với những hiểm nguy luôn rình rập. Trải qua 3 cuộc thẩm vấn, 9 phiên xét xử của Toà án tối cao Hồng Kông, nhưng được sự giúp đỡ của  luật sư Loseby và các luật sư do ông uỷ nhiệm cùng với lời khai khôn khéo của Bác trước toà, làm cho toà án không có bằng chứng gì  buộc Bác phạm tội để bị dẫn độ (tức giao nộp Bác về Đông Dương cho Pháp), tránh án tử hình Bác  mà Toà án Nam triều đã kết án ngày 10.10.1929. Đến phiên toà thứ 9 (phiên toà cuối cùng), Toà án Hồng Kông vẫn kết án trục xuất Bác ra khỏi Hồng Kông, đi trên một chiếc tàu của Pháp, đến một cảng ở Đông Dương trong một thời gian quy định. Bác đã chống án, Toà án Hồng Kông buộc phải đồng ý để Bác kháng án lên Hội đồng cơ mật Hoàng gia Anh ở London. Ông Loseby lại nhờ hai anh bạn luật sư  ở London bào chữa cho Bác. Sau đó, Hội đồng cơ mật Hoàng gia Anh ở London  đệ trình  ý kiến  lên Nhà vua Anh, được Nhà vua chấp thuận cho Bác rút đơn chống án với sự  đảm bảo của chính quyền Hồng Kông là trong bất cứ trường hợp nào cũng không được giao Bác cho Pháp, hoặc đến một lãnh thổ do Pháp bảo hộ, hoặc đi bằng tàu biển của Pháp và Chính phủ Hồng Kông phải bảo đảm để Bác được đến nơi muốn đến.
Đó là một thắng lợi về mặt pháp lý, nhưng trên thực tế, nếu để lộ kế hoạch rời Hồng Kông thì Bác rơi ngay vào tay mật thám Pháp. Do đó, ông Loseby giao cho bà Loseby để Bác tạm lánh ở trong nhà mình. Ông bà Loseby may cho Bác một bộ quần áo sang trọng để cải trang thành một thương gia Trung Quốc giàu có, mua hai vé tàu hạng nhất và cử viên thư ký của mình đưa Bác lên tàu đi Hạ Môn, đến ở nhà của một người bạn. Sau đó, Bác đi Thượng Hải rồi đi Nga. Việc ra đi của Bác hoàn toàn bí mật, người ta không biết Bác đi đâu, còn chính quyền Pháp  thì tiếp tục phát lệnh truy nã Bác... Sau này, Bác có hai lần gửi thư cho luật sư Loseby,nhưng vì ông Loseby cảnh giác, sợ địa chỉ của Bác bị lộ nên không trả lời...

Buổi tiễn gia đình Loseby sáng 3.2.1960 tại phòng khách sân bay Gia Lâm diễn ra thật bùi ngùi xúc động. Bác ôm hôn luật sư Loseby một lần nữa, và không ngờ đó lại là lần gặp nhau cuối cùng.
7 năm sau ông Loseby qua đời, Bác Hồ  gửi vòng hoa đến viếng. Trước khi mất, ông Loseby đã giao lại toàn bộ kỷ vật mà Bác Hồ gửi tặng cho vợ và cô con gái, dặn giữ gìn cẩn thận để sau này đem về  gửi ở Bảo tàng Việt Nam. Đến năm 2001 cô Patricia (thành viên cuối cùng của gia đình Loseby) qua đời, thì những kỷ vật trên cùng lời di chúc được giao lại cho ông PônTac là cháu ngoại của gia đình Loseby.

Năm 2002, ông PônTac đã sang Việt Nam tặng lại Bảo tàng Hồ Chí Minh, trong đó có bức tranh thêu Chùa Một Cột mà Bác Hồ gửi tặng gia đình dịp Noel năm 1959.

Thời gian trôi đi, còn lịch sử mãi trường tồn. Những gì để lại qua vụ án Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông cùng với mối quan hệ tốt đẹp giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và gia đình luật sư Loseby là tiêu biểu cho ý chí cách mạng kiên cường của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lòng vị tha vì công lý của người luật sư  chân chính và tình nghĩa  trọn vẹn thuỷ chung, luôn ngời sáng để các thế hệ chúng ta noi theo.

Trịnh Ngọc Thái - nguyên Phó trưởng ban Đối ngoại Trung ương Đảng

(webmaster@laodong.com.vn)
Đường dẫn của bản tin này: /index.php?f=news&do=detail&id=1228
© Văn phòng Luật Sư Vì DânEmail: vinhquangvip@gmail.com