Bài đọc nhiều nhất
Liên kết
Văn bản pháp luật

MỘT SỐ ĐIỂM MỚI CỦA NGHỊ QUYẾT 49-NQ/TW VÀ CHIẾN LƯỢC CẢI CÁCH TƯ PHÁP ĐẾN 2020

Thứ bảy, 09.07.2011 15:05
Nghị quyết 48-NQ/TW về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến 2010, định hướng đến 2020

Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X Ban chấp hành Trung ương Đảng xác định một trong các đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN hiện nay là :"xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản". Nhằm cụ thể hóa và tổ chức thực hiện tốt chủ trương trên, Bộ Chính trị đã ban hành trong một thời gian ngắn hai nghị quyết 48-NQ/TW về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến 2010, định hướng đến 2020 (sau đây gọi là nghị quyết 48) và nghị quyết 49-NQ/TW về chiến lược cải cách tư pháp đến 2020 (sau đây gọi là nghị quyết 49), mục tiêu chung là nhằm hướng đến việc củng cố và hoàn thiện hệ thống pháp luật tiến tới việc xây dựng thành công mô hình nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

    Chiến lược cải cách theo tinh thần nghị quyết 49 đề ra có rất nhiều quan điểm mới lạ, toàn diện tổng hợp, tiến bộ và có tính đột phá, lần đầu tiên được thể hiện trong tiến trình hoàn thiện hóa hệ thống pháp luật nói chung và các cơ quan tư pháp nói riêng, thể hiện chủ yếu ở hai nội dung lớn sau đây:

1. Về định hướng cải cách tư pháp:

    Trong định hướng cải cách tư pháp lần này Bộ Chính trị đã xác định hai nội dung lớn:

    Một là Tòa án là khâu trung tâm của quá trình cải cách, xét xử là khâu trọng tâm của toàn bộ họat động tư pháp bởi vì thực chất hiệu quả của họat động tư pháp thế hiện chủ yếu ở họat động xét xử, ở bản án hay quyết định của toàn án, nếu án đúng thấy ngay kết quả, nếu án sai là họat động không có hiệu quả. Các họat động khác của tiến trình tư pháp như điều tra, kiểm sát, truy tố v.v…nếu có sai phạm vẫn có thể khắc phục được và ít để lại hậu quả nhưng nếu xét xử sai hậu quả để lại rất lớn và đôi khi không thể nào khắc phục được, khó phục hồi nguyên trạng như trước.

    Hai là Bộ Chính trị chủ trương từng bước xã hội hóa các họat động tư pháp và họat động bổ trợ tư pháp. Ví dụ một số các tranh chấp dân sự và kinh tế không nhất thiết phải cần đến tòa án có thể giải quyết bằng con đường hòa giải hoặc trọng tài, do một cơ quan khác đảm nhận vừa nhanh chóng đỡ tốn kém về chi phí và thời gian hoặc việc tống đạt giấy tờ, quyết định đến bị can và những người có liên quan có thể giao cho cơ quan tư nhân đảm nhận. các họat động bổ trợ tư pháp như luật sư, công chứng, giám định tư pháp phải tiến đến việc xã hội hóa mạnh để đáp ứng kịp thời yêu cầu phục vụ người dân.

2. Về nội dung cải cách tư pháp:

    Nội dung cải cách lần này tập trung ở tám vấn đề lớn quan trọng cần thực hiện trước tiên, làm khâu đột phá của toàn bộ tiến trình, trong tám nội dung đó cũng bộc lộ một số quan điểm, ý tưởng hết sức mới mẻ và có tính chiến lược.

    Thứ nhất là vấn đề hoàn thiện hệ thống pháp luật, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta đưa ra là giảm bớt đến mức tối đa các hình phạt tù trong giai đọan hiện nay, tăng hình phạt tiền nhất là đối với các án về kinh tế. Điều này vừa để giảm bớt gánh nặng cho các cơ quan tư pháp, vừa có tác dụng răn đe và nhất là có thể khôi phục lại sự tổn hại về vật chất và tài sản đã gây ra

    Điểm mới thứ hai là việc giao trách nhiệm chứng minh cho hai bên trong việc giải quyết các tranh chấp dân sụ tại tòa án vừa giảm tải công việc và trách nhiệm cho tòa án vừa đảm bảo khách quan và công bằng trong khi xét xử, tránh việc "làm thay" cho người dân như trước đây. Các tranh chấp về mặt hành chính cũng nên chuyển giao cho tòa án hành chính giải quyết trong trường hợp các cơ quan hành chính nhà nước không xử lý được hoặc người dân không đồng ý kết quả xử lý

    Nội dung thứ ba đó là việc tổ chức lại hệ thống tòa án, tòa án nhân dân cấp quận huyện không nên tổ chức theo địa giới hành chính như hiện nay mà nên tổ chức lại theo cụm vừa giảm bớt lãng phí về tài chính, nhân sự, cơ sở vật chất, vừa tạo thuận lợi trong tổ chức xét xử. tòa án tỉnh vẫn giữ nguyên cơ cấu tập trung cho xét xử phúc thẩm là chính, chỉ xét xử một số án sơ thẩm đặc biệt và quan trọng mà Tòa án cấp dưới không giải quyết được. Thời gian dự kiến sắp xếp xong chậm nhất là đến hết năm 2008. Quốc hội cũng dự kiến sẽ tách Ủy ban pháp luật trực thuộc Quốc hội ra thành Ủy ban pháp luật (chuyên đảm nhận việc xây dựng các văn bản pháp luật) và Ủy ban tư pháp (chủ yếu thực hiện các họat động kiểm tra, giám sát).

    Chủ trương của Bộ Chính trị lần này bên cạnh việc tổ chức sắp xếp lại hệ thống tòa án thì đồng thời tăng thêm thẩm quyền cho tòa án cấp huyện quận được xét xử các vụ án với mức án đến 15 năm tù; từng bước giảm tiến đến xóa bỏ việc xét xử giám đốc thẩm.

    Tòa án tối cao cần tập trung làm tốt nhiệm vụ chính của mình là hướng dẫn xét xử, là khâu yếu nhất và ít được quan tâm nhất trong thời gian vừa qua, để đảm bảo cho việc thực hiện pháp luật được thống nhất, không còn án oan sai.

    Thứ tư tổ chức của Viện kiểm sát cũng phải được cải tổ lại không tiến hành công tác điều tra như trước nữa mà chuyển công việc này về cơ quan điều tra của công an. Viện kiểm sát tập trung làm tốt nhiệm vụ công tố tại tòa án, về lâu dài có thể sắp xếp lại và đổi tên thành Viện công tố.

    Cơ quan thi hành án cũng cần được cải cách và tổ chức lại họat động bởi vì bấy lâu nay hầu như chỉ có án phạt tù được tổ chức thi hành nhưng lại do cơ quan công an chịu trách nhiệm, các án khác chủ yếu là án dân sự thì hầu như bị "thả nổi", không được thi hành đến nơi đến chốn.

    Thứ năm là việc xây dựng lại các cơ quan giám định thành một hệ thống cấp quốc gia (Viện giám định) có sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành để đảm bảo kết quả giám định được chính xác, khách quan góp phần quan trọng vào việc giải quyết các vụ việc.

    Thứ sáu là việc chấn chỉnh lại họat động của các cơ quan công chứng Nhà nước nhằm làm giảm thiểu đến mức thấp nhất sự "quá tải" trong công việc như hiện nay; mạnh dạn thực hiện phân cấp một số công việc thuộc thẩm quyền cơ quan công chứng về cho địa phương. Chế định thừa phát lại đang được xem xét và sắp tới có thể cho tổ chức thí điểm mô hình này tại Thành phố Hồ Chí Minh.

    Đảng và Nhà nước ta cũng chủ trương trong giai đọan hiện nay cần nâng cao vai trò của luật sư hơn nữa trong tiến trình tham gia tố tụng,đảm bảo vị trí cân bằng của luật sư và bên công tố khi tham gia xét xử. Quản lý luật sư cần mềm dẻo, linh họat và trong khuôn khổ pháp lý rộng rãi, luật sư có quyền tự do hành nghề theo quy định pháp luật.

    Thứ bảy là việc giảm thiểu tối đa các án oan sai, xây dựng một cơ chế bồi thường thiệt hại hợp lý và thỏa đáng cả về vật chất và tinh thần đối với những cá nhân, tổ chức trong các trường hợp này. Muốn vậy cần nâng cao chất lượng của họat động xét xử, có chính sách, chế độ hợp lý đối với đội ngũ cán bộ tư pháp đồng thời phải thiết lập một cơ chế tuyển chọn, bồi dưỡng và đào tạo nghiêm túc lực lượng này.

    Điểm mới cuối cùng trong nội dung cải cách tư pháp theo tinh thần nghị quyết 49 là việc yêu cầu các cơ quan thông tin đại chúng, báo chí, đoàn thể, mặt trận tham gia tích cực vào họat động giám sát tư pháp; mạnh dạn phát hiện, thông tin và điều tra các họat động vi phạm pháp luật, cố ý làm trái, làm sai quy định pháp luật của mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân, đặc biệt là các cơ quan nhà nước và các cán bộ lãnh đạo.

TRẦN HOÀNG HẠNH

 

[Trở về] [Đầu trang]In bài viết Gửi cho bạn bè

 

Các tin mới khác:
» Từ sau Nghị quyết 08 của Bộ Chính trị: Những dấu son trong ngành tư pháp (09.07.2011)
» Nghị quyết của Bộ Chính trị về công tác đối với người VN ở nước ngoài (09.07.2011)
» NGHỊ ĐỊNH QUY ĐỊNH MỨC TRỢ CẤP, PHỤ CẤP ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG (10.07.2011)
» NGHỊ ĐỊNH: VỀ LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ (10.07.2011)
» Một số điểm mới trong Nghị định 45/2011/ND-CP về lê. phí trước bạ (10.07.2011)
» Ban hành chế độ phụ cấp thâm niên đối với nhà giáo (03.09.2011)
» Mot so van ban phap luat (04.09.2011)
» Văn bản pháp luật (16.09.2011)
» Tài liệu tối mật có thể tự động giải mật sau 60 năm (24.10.2011)
» BAN TIN VAN BAN LUAT HANG TUAN (04.03.2012)

Các tin khác:
» NGHỊ ĐỊNH SỐ 69/2009/NĐ-CP NGÀY 13 THÁNG 8 NĂM 2009 CỦA CHÍNH PHỦ QUY ĐỊNH BỔ SUNG VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT, GIÁ ĐẤT, THU HỒI ĐẤT, BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ (30.06.2011)
» NGHỊ ĐỊNH SỐ 46/2011/NĐ-CP NGÀY 17 THÁNG 06 NĂM 2011 CỦA CHÍNH PHỦ (30.06.2011)
» CÔNG VĂN SỐ 2109/TCHQ-GSQL NGÀY 10 THÁNG 05 NĂM 2011 CỦA TỔNG CỤC HẢI QUAN (30.06.2011)
» THÔNG TƯ LIÊN TỊCH (30.06.2011)
» NGHỊ ĐỊNH SỐ 45/2011/NĐ-CP NGÀY 17 THÁNG 06 NĂM 2011 CỦA CHÍNH PHỦ VỀ LỆ PHÍ TRƯỚC BẠ (30.06.2011)
» Người chống tham nhũng sẽ được tặng huân chương Dũng cảm (21.05.2011)
» Quyết định số 34/2010 của UBND thành phố Hà Nội ban hành quy định việc bán, cho thuê nhà ở cho người có thu nhập (09.02.2011)


Quảng cáo